Hao hụt vật tư – “chi phí vô hình” đang ăn mòn lợi nhuận xưởng gia công
Trong nhiều xưởng cơ khí – inox hiện nay, khi tính giá thành sản phẩm, doanh nghiệp thường chú ý đến:
-
Giá mua inox/kg
-
Chi phí nhân công
-
Chi phí điện, máy móc
Nhưng lại đánh giá thấp chi phí hao hụt vật tư, trong khi đây là khoản:
-
Không thể bán lại
-
Không thể thu hồi đủ giá trị
-
Ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận
Theo khảo sát thực tế tại các xưởng gia công năm 2025–2026, tỷ lệ hao hụt inox trung bình:
-
Gia công từ inox tấm nguyên khổ: 8–15%
-
Gia công từ inox cắt sẵn theo quy cách: 3–6%
Sự chênh lệch này khiến câu hỏi ngày càng được đặt ra nhiều hơn trong năm 2026:
Nên mua inox nguyên tấm hay nên đặt cắt sẵn theo quy cách?
.jpg)
Hai phương án cấp vật tư phổ biến cho xưởng gia công hiện nay
Phương án 1: Mua inox nguyên tấm, tự cắt tại xưởng
Ưu điểm:
-
Chủ động trong sản xuất
-
Linh hoạt khi thay đổi kích thước
-
Không phụ thuộc lịch giao hàng cắt sẵn
Nhược điểm:
-
Hao hụt vật tư cao
-
Tốn thời gian setup máy
-
Tăng chi phí nhân công vận hành
Phương án này phù hợp với:
-
Xưởng sản xuất đơn chiếc
-
Đơn hàng thay đổi liên tục
-
Không có bản vẽ chuẩn cố định
Phương án 2: Đặt inox cắt theo quy cách từ nhà cung cấp
Ưu điểm:
-
Giảm hao hụt vật tư
-
Giảm thời gian chuẩn bị sản xuất
-
Dễ tổ chức dây chuyền bán tự động
Nhược điểm:
-
Cần kế hoạch sản xuất rõ ràng
-
Ít linh hoạt nếu thay đổi thiết kế đột xuất
Phương án này phù hợp với:
-
Xưởng sản xuất theo lô
-
Sản phẩm lặp lại kích thước
-
Dây chuyền cần tốc độ cao
Hao hụt phát sinh từ đâu khi cắt inox nguyên tấm?
1. Hao hụt do bố trí sơ đồ cắt không tối ưu
Khi dùng tấm tiêu chuẩn:
-
Kích thước chi tiết không khớp hoàn toàn
-
Phát sinh phần dư ở mép và góc
Đặc biệt với:
-
Chi tiết bo cong
-
Hình dạng phức tạp
Phần inox dư thường không tái sử dụng được cho đơn hàng khác.
2. Hao hụt do lỗi thao tác và thử máy
Trong quá trình:
-
Căn chỉnh máy cắt
-
Test chương trình CNC
Luôn phát sinh:
-
Phôi lỗi
-
Phần cắt thử
Tỷ lệ này tuy nhỏ trên từng tấm, nhưng cộng dồn theo tháng là con số đáng kể.
3. Hao hụt do tồn kho lâu ngày
Inox tồn kho:
-
Dễ trầy xước
-
Oxy hóa nhẹ ở môi trường ẩm
Dẫn đến:
-
Phải loại bỏ một phần khi gia công bề mặt
-
Giảm chất lượng thành phẩm
Cắt theo quy cách giúp tối ưu chi phí như thế nào?
1. Giảm phế liệu ngay từ đầu chuỗi sản xuất
Nhà cung cấp thường:
-
Dùng phần mềm tối ưu sơ đồ cắt
-
Ghép nhiều đơn hàng trên cùng cuộn hoặc tấm lớn
Nhờ đó:
-
Phần dư được phân bổ cho đơn hàng khác
-
Xưởng không phải gánh toàn bộ phần hao hụt
2. Rút ngắn thời gian chuẩn bị sản xuất
Khi vật tư đến xưởng đã đúng kích thước:
-
Không cần setup máy cắt đầu vào
-
Có thể đưa vào chấn, hàn, lắp ráp ngay
Điều này giúp:
-
Tăng vòng quay sản xuất
-
Giảm thời gian chết của máy móc
3. Giảm áp lực tồn kho vật tư
Xưởng không cần:
-
Dự trữ nhiều khổ tấm khác nhau
-
Giam vốn trong tồn kho
Thay vào đó:
-
Nhập đúng số lượng theo đơn hàng
-
Dễ kiểm soát dòng tiền
Khi nào nên mua nguyên tấm, khi nào nên đặt cắt sẵn?
Nên mua inox nguyên tấm khi:
-
Sản phẩm thay đổi liên tục
-
Khách hàng yêu cầu nhiều kích thước nhỏ lẻ
-
Xưởng có đội ngũ kỹ thuật mạnh về tối ưu cắt
Phù hợp với:
-
Xưởng cơ khí tổng hợp
-
Sản xuất đơn chiếc theo thiết kế riêng
Nên đặt inox cắt theo quy cách khi:
-
Sản phẩm sản xuất hàng loạt
-
Kích thước lặp lại theo module
-
Cần giao hàng nhanh
Phù hợp với:
-
Xưởng sản xuất thiết bị công nghiệp
-
Gia công bàn kệ inox
-
Dây chuyền băng chuyền, vỏ máy
Xu hướng 2026: Kết hợp cả hai phương án để tối ưu toàn diện
Thực tế năm 2026 cho thấy nhiều xưởng đang áp dụng mô hình:
-
70–80% vật tư: đặt cắt theo quy cách
-
20–30% vật tư: dự trữ nguyên tấm cho xử lý phát sinh
Mô hình này giúp:
-
Giảm hao hụt tổng thể
-
Vẫn giữ được tính linh hoạt khi cần điều chỉnh
Đây được xem là chiến lược cấp vật tư cân bằng giữa chi phí và chủ động sản xuất.
Vai trò của nhà cung cấp trong bài toán tối ưu hao hụt
Một nhà cung cấp tốt không chỉ bán inox mà còn:
-
Tư vấn sơ đồ cắt
-
Đề xuất quy cách hợp lý
-
Cung cấp dịch vụ xả cuộn, cắt tấm, cắt laser
Tại Nguyên Vương Metal, khách hàng xưởng gia công có thể:
-
Đặt inox tấm hoặc inox cuộn theo nhiều độ dày
-
Cắt theo kích thước yêu cầu
-
Kết hợp giao vật tư theo tiến độ sản xuất
Điều này giúp xưởng:
-
Không phải đầu tư quá nhiều máy cắt đầu vào
-
Tập trung vào khâu tạo giá trị gia tăng
Bảng phân tích chuyên sâu: So sánh chi phí tổng thể hai phương án cấp vật tư
|
Tiêu chí
|
Mua nguyên tấm
|
Cắt theo quy cách
|
Đánh giá cho xưởng 2026
|
|---|---|---|---|
|
Hao hụt vật tư
|
Cao (8–15%)
|
Thấp (3–6%)
|
Cắt sẵn có lợi thế
|
|
Chi phí nhân công
|
Cao
|
Thấp
|
Cắt sẵn giảm chi phí
|
|
Thời gian chuẩn bị
|
Lâu
|
Nhanh
|
Cắt sẵn tăng tốc độ
|
|
Linh hoạt thiết kế
|
Cao
|
Trung bình
|
Nguyên tấm linh hoạt hơn
|
|
Tồn kho vật tư
|
Nhiều
|
Ít
|
Cắt sẵn giảm giam vốn
|
|
Yêu cầu máy móc
|
Cao
|
Thấp
|
Cắt sẵn giảm đầu tư
|
|
Phù hợp sản xuất hàng loạt
|
Trung bình
|
Rất phù hợp
|
Cắt sẵn vượt trội
|
|
Phù hợp đơn chiếc
|
Phù hợp
|
Hạn chế
|
Nguyên tấm tốt hơn
|
|
Tổng chi phí dài hạn
|
Cao hơn
|
Thấp hơn
|
Cắt sẵn tiết kiệm
|
Kết luận: Tối ưu hao hụt chính là tối ưu lợi nhuận
Trong bối cảnh:
-
Giá inox biến động
-
Cạnh tranh gia công ngày càng khốc liệt
Việc giảm được mỗi 1% hao hụt vật tư cũng có thể:
-
Tăng đáng kể biên lợi nhuận
-
Giúp xưởng cạnh tranh tốt hơn về giá
Xu hướng năm 2026 cho thấy:
-
Xưởng gia công hiện đại ưu tiên vật tư cắt theo quy cách
-
Chỉ giữ lại nguyên tấm cho các đơn hàng đặc thù
Đây là hướng đi giúp xưởng:
-
Tối ưu chi phí
-
Chuẩn hóa sản xuất
-
Dễ mở rộng quy mô trong tương lai